Een uitgebreide handleiding van de vaardigheidslijn studie- en informatievaardigheden is te vinden op Delphi.
Inleiding
Informatievaardigheden
Het verkrijgen van goede informatievaardigheden is belangrijk, niet alleen bij het maken van een werkstuk of rapportage over de literatuur, maar ook in het dagelijks leven en in het beroep. Je krijgt een opdracht, hebt een vraag of wilt iets te weten komen. Hoe pak je het aan? Je hebt goede informatievaardigheden nodig om gericht te kunnen vinden wat je zoekt. Informatievaardigheden houden meer in dan alleen ICT-vaardigheden. ICT-vaardig zijn de meeste studenten wel, maar informatievaardig nog lang niet. ICT-vaardig is tegenwoordig wel een voorwaarde om informatievaardig te worden. Instrumentele vaardigheden vormen de basis voor het leren van andere vaardigheden waar het echt om gaat in het onderwijs. Wat belangrijk is om aan studenten te leren is waar ze de juiste informatie vinden, hoe ze te weten komen of een site betrouwbaar en actueel is. Net als leren lezen en schrijven vormen ict-vaardigheden een basisprincipe om te functioneren in de informatiesamenleving. Digitalisering van onderwijs is meer dan alleen overtypen van tekst in computers. Het heeft betrekking op het hele spectrum van digitale media van tekst, fotografie, muziek, film en spelletjes.
Informatievaardigheid betekent het in staat zijn een weg te vinden in het informatiebombardement dat dagelijks op ons afkomt. Het onderwijs moet er meer op gericht zijn deze vaardigheden aan te leren.Men vindt nu sneller informatie dan vroeger echter de gevonden informatie is niet perse beter of slechter. Het betekent dat de toegenomen hoeveelheid beschikbare informatie selectiever bekeken moet worden en dat we goed moeten opletten met het vaststelen van de kwaliteit.
Informatievaardigheden hebben alles te maken met ons vermogen om problemen op te lossen en daarvoor informatie te zoeken, vinden en gebruiken. Het is hierbij van belang dat je de juiste vraag kunt stellen, de juiste informatiebronnen kunt raadplegen en kunt communiceren Het is belangrijk dat studenten leren kennis te verwerven en leren problemen op te lossen in plaats van de nadruk te leggen op de kennis te onthouden. Leren wordt zo een actief proces. Om bij te kunnen blijven in een wereld die steeds informatierijker wordt zal de student moeten meegaan met de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen (lezen van kranten, boeken, tijdschriften, internet en kijken van nieuws). Doet hij dit niet dan zal hij langzaam ten opzichte van anderen steeds minder informatievaardig zijn en achterop raken als burger, ouder of werknemer.
Veel studenten denken dat als ze goed met een computer overweg kunnen ze ook vaardig kunnen omgaan met de informatie. Echter om een goed werkstuk te maken moet een student gewezen worden op zijn fouten en een natuurlijke weg van kennisontwikkeling doorlopen. Van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam.
De student leert tijdens de vaardigheidslijn binnen actieve bijeenkomsten om informatie te zoeken en te vinden binnen de faculteit onderwijs en de hogeschool en ontdekt welke eisen er gesteld worden aan het zoeken, selecteren, vergelijken, verwerken en presenteren van gevonden informatie (het vermelden van bronnen en het bepalen van de betrouwbaarheid.).
De student krijgt gedurende het eerste thema 'in beeld brengen' tijdens de slb-bijeenkomsten, het werkplekleren, de tutorbijeenkomsten en de vaardigheidslijnbijeenkomsten een beeld van zichzelf, een beeld van het onderwijs en een beeld van zichzelf in het onderwijs. Om studie- en informatievaardigheden goed aan te leren en te oefenen zal de vaardigheidslijn SI dus ook gerelateerd zijn aan het centrale thema van periode 1. De bedoeling van deze vaardigheidslijn is dat de student zich een beeld vormt van de studie en informatievaardigheden die nodig zijn om te studeren in het HBO en zichzelf in beeld brengt met behulp van het instrument dat hij/zij hiervoor hanteert: het portfolio.
Portfolio
De student moet tijdens zijn opleiding aan de PABO laten zien dat hij over doorgroeibekwaamheden beschikt. Hij krijgt tijdens de opleiding en op de werkplek genoeg mogelijkheden om in een uitdagende leeromgeving te groeien in kennis, vaardigheden, ervaring en wijsheid. De (leer)route die hij daarbij volgt, stippelt hij voor een groot deel zelf uit. Hij reflecteert kritisch op het eigen leerproces en formuleert, o.a. naar aanleiding van feedback van de hem begeleidende docenten, eigen leervragen en daaruit voortvloeiende leerdoelen. De persoonlijke leerroute die op deze manier ontstaat geeft de student vanuit zijn logboek vorm in zijn persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) dat een centrale plek inneemt in zijn digitaal portfolio.
In een logboek, week- of scheepsjournaal houdt een kapitein van een schip bij wat er zich dagelijks aan belangrijke zaken tijdens een reis voordoen Naast vaste gegevens zoals koers en snelheid, worden er ook onverwachte maar voor de verslaglegging belangrijke zaken in het logboek vastgelegd. Ook de student hanteert zijn eigen logboek, zowel op de opleiding als op de werkplek. Hier gaat het echter om een persoonlijk document met aantekeningen, verslagen en samenvattingen naar aanleiding van bijv. (groeps)opdrachten, praktijkervaringen, instructie, (feedback)gesprekken, vaardigheidstraining en bestudeerde literatuur.
Met behulp van een portfolio proberen mensen uit de wereld van kunst en architectuur eventuele opdrachtgevers te overtuigen van de kwaliteit van hun werk. In zo'n portfolio (meestal een grote map) verzamelt bijv. een fotograaf heel kritisch een selectie van eigen werk waarmee hij zich tracht te profileren, teneinde een voor hem belangrijke opdracht 'binnen te halen'. In het bedrijfsleven is het portfolio een middel om klanten te laten zien welke producten en diensten een bedrijf kan aanbieden. Het spreekt vanzelf dat het bij inhoud en vormgeving van een portfolio niet gaat om statistische gegevens, maar vooral om reflectie, vernieuwing en ontwikkeling.
Het portfolio in het hoger (beroeps)onderwijs biedt studenten de mogelijkheid om met behulp van een selectie van illustratief materiaal (bewijslast) een beeld te geven op welke concrete wijze zij professionaliseringstrajecten hebben uitgevoerd en hoe ontwikkeling in leren tot stand is gekomen. Voor zichzelf en hun omgeving verschaffen zij op die manier inzicht in persoonlijk bereikte bekwaamheids- of competentieniveaus. Dat wil zeggen, niveaus van vaardigheden, kennis en houding die nodig zijn om relevante studie- en beroepstaken succesvol uit te kunnen voeren.
Samengevat: Het portfolio is een doelgerichte verzameling en neerslag van verworven kwaliteiten, opgedane ervaringen en reflecties. Het portfolio geeft inzicht in de werkzaamheden, producten en evaluaties van een bepaalde periode.
Opzet
De vaardigheidslijn bestaat uit 6 bijeenkomsten van elk 1,5 uur. Elke bijeenkomst bevat opdrachten die tijdens de bijeenkomst of in OLC-tijd gemaakt worden. Deze opdrachten worden uiteindelijk in het portolio geplaatst.
Bijeenkomst
Thema/ activiteiten
Studielast in uren
1
De digitale (leer)omgevingen van de Faculteit Onderwijs en de Hogeschool Zuyd: deel 1
4
2
- De digitale (leer) omgevingen van de Faculteit Onderwijs en de Hogeschool Zuyd: deel 2
- Informatie verwerven: zoeken, vinden, selecteren, evalueren/ presenteren.
4
3
Informatievaardigheden en de bibliotheek (gastcollege)
4
4
Het portfolio deel 1
6
5
Het portfolio deel 2
6
6
Response-/werkcollege
4
Totaal
28
Algemene doelen
De student weet welke eisen de faculteit onderwijs aan hem stelt op het gebied van kennis verwerven, managen en delen.
De student kent het proces van verwerven, verwerken en presenteren van informatie.
De student heeft de vaardigheden geoefend, welke van belang zijn bij verwerven, verwerken en presenteren van informatie.
De student heeft kennis genomen van een aantal belangrijke onderdelen uit de digitale leeromgeving van de faculteit onderwijs en de Hogeschool Zuyd.
De student kan een portfolio ontwerpen, aanmaken en beheren.
De student kan zijn persoonlijke en professionele ontwikkeling op een doordachte wijze presenteren in het portfolio.
Toetsing
De vaardigheidslijn wordt als volgt getoetst:
De student ontwerpt een portfolio met de benodigde documenten voor de eerste periode. De SLB-er beoordeelt het portfolio met een voldoende of onvoldoende.
De volgende criteria worden gehanteerd:
Bronnen
Digitale (leer)omgevingen van de faculteit onderwijs.