De vaardigheidslijn Bewegingsonderwijs wordt in periode 1 in Heerlen aangeboden.
Inleiding
Wat beweegt mij...
Bewegingsonderwijs is een boeiend vak om lessen in te verzorgen. De kinderen gedragen zich in de heerlijk vrije ruimte van een gymzaal totaal anders dan in het klaslokaal. Dat is volkomen normaal en ‘des kinds', dus bij het kind behorend en van de ervaringswereld van het kind uit. Dat betekent dat je in je Pabo periode moet trachten om zoveel mogelijk ervaring op te doen met het overdenken en uitvoeren van lesactiviteiten. Lesgeven leer je nu eenmaal door kritisch en doordacht bezig te zijn met de drietrap voorbereiding - uitvoering - evaluatie.
Tevens is het zeer zinvol om goed wegwijs te raken in onze Klapper ‘Bewegingsonderwijs in het speellokaal'; deze klapper heb je ook nodig bij de voorbereiding van je stagelessen.
Het is de bedoeling dat je door een actieve bijdrage in onze praktijklessen "spelenderwijs" een hoop theoretische aspecten leert, wat je een andere kijk geeft op de praktijksituatie met de kleuters. Tevens krijg je in thema 1 veel informatie over de leerkracht in het basisonderwijs. Informatie die je kunt gebruiken binnen het bewegingsonderwijs.
Zoals hierboven al genoemd, is het geven van een goede gymles een uitdagende klus
( je moet aan honderd dingen tegelijk denken en de kinderen zijn in de zaal zo anders) en bovendien beweegt elk gezond kind in principe heel graag. Dat vraagt van jullie als toekomstige leerkrachten om de leerlingen een goed voorbereide, gestructureerde les aan te bieden waarin veel actie voorkomt.
Voor de kinderen is gym een van de belangrijkste vakken. Gym is een bijzonder vak en vraagt om een bijzondere vaardigheid. Peter Heij schrijft in zijn onderzoek Grondslagen van verantwoord bewegingsonderwijs: "In het gelukken liggen mogelijkheden voor het verwerven van een stukje geluk. Onderwijs heeft hierin een cruciale rol. Als het onvoldoende rekening houdt met de eigenaardigheden van kinderen zullen zij geconfronteerd worden met hun niet kunnen, met mislukken."
Daarom willen wij dat in jullie Pabo opleiding twee dingen centraal staan: goed leren observeren van bewegende kinderen én heel veel mogelijkheden leren die helpen te bedenken hoe elk kind verder kan komen.
Als PABO studenten worden jullie op het vakgebied bewegingsonderwijs opgeleid om alleen voor de onderbouw (groep 1 en 2) van de basisschool ‘gymlessen' te verzorgen. Zou je vanwege je interesse een volledige bevoegdheid willen behalen (Leergang Vakleerkracht genaamd), dan moet jij nog uitgebreid onderwijs volgen, dat deels tijdens de Opleiding plaatsvindt (Minoren), en grotendeels als post - HBO onderwijs gepresenteerd wordt. Daar hoor je vanaf het tweede studiejaar meer over.
Bewegingsonderwijs: Wat beweegt mij......
Algemeen doel
Deze eerste bewuste kennismaking met bewegingsonderwijs op de opleiding is zeer belangrijk. Om de gewenste positieve leerkrachtattitude te verkrijgen of te behouden worden jullie attent gemaakt op het enthousiast geven van instructie.
Voor de lessen bewegingsonderwijs op de basisschool is het belangrijk dat je met zelfvertrouwen kinderen in beweging kan zetten en in beweging kan houden. Daarvoor is gericht kunnen kijken naar het verloop van het lesgebeuren één van de voorwaarden. We gebruiken hiervoor kijkwijzers (zie Klapper).
Het kunnen inrichten van bewegingssituaties, het kunnen ondersteunen bij bewegingsuitvoeringen en zelf actief deelnemen aan bewegingsarrangementen staan centraal in deze module. Deze zaken bieden jou een leerweg naar effectief leerkrachtgedrag in bewegingsonderwijs voor het jonge kind.
Je leert waarom en waardoor jij de kinderen kan aanzetten tot veel, veelzijdig, veilig en plezierig bewegen.
Je zit in het eerste leerjaar van een beroepsopleiding. De opleiding streeft naar een brede inzetbaarheid van jou in het primair onderwijs, waarbij jij bezig bent om jouw voorkeuren en sterke en zwakke kanten te ontdekken. Tijdens de verdere opleiding kan je toch ook accenten gaan leggen in jouw keuze voor de kinderen, setting en niveau.
In deze weinig theoretische module zal jij geconfronteerd worden met een verdieping van de beroepshouding, die de opleiding als essentieel voor het primair onderwijs ziet.
Doelen
Je werkt aan de competenties van de leerkracht primair onderwijs ten behoeve van kinderen:
Je demonstreert:
Algemene vaardigheden
Specifieke vaardigheden
Studie Belastings Uren (SBU) en Contacturen (CU)
Je ontvangt voor deze module vaardigheidslijn bewegingsonderwijs 1 E.C. Dat betekent een studiebelasting van 28 uren in totaal, die als volgt opgedeeld zijn:
Bijeen-
komst
Bijeenkomst-thema
CU
1.1 ♣
Kennismaken/ Afspraken
1,5 U
1.2 ♣
Voorbeeld: activiteit leiden
2.1 ♣
Communicatie door bewegen en observatie
1,5
2.2 ♥
4 Studenten: instructie onderling (1)
3.1 ♣
Hoe leer ik?
1,5
3.2 ♥
4 Studenten: instructie onderling (2)
4.1 ♥
4 Studenten: instructie onderling (3)
1,5
4.2 ♥
4 Studenten: instructie onderling (4)
werkplekleren
5.1 ♥
4 Studenten: instructie onderling (5)
1,5
5.2 ♥
4 Studenten: instructie onderling (6)
herfstvakantie
6.1 ♣
Hoe leren kinderen?
1,5
6.2
4 Studenten: instructie onderling (7)
Her.♥♥
1,5
TOTAAL
11 SBU
♣ Instructie docent
♥ Instructie studenten onderling
TOTAAL
4 U
3 U
6 U
4 U
17 SBU
Toetsing en beoordeling
Voorwaardelijk:
1. Aanwezigheid tijdens de lessen
In principe ben je verplicht alle lessen te volgen. (80% aanwezigheidsverplichting)
Aanwezigheid en actieve deelname zijn dus voorwaarde. Afwezigheid dient verantwoord te worden bij de docent Bewegingsonderwijs en heeft individuele afspraken (taak) tot gevolg . Neem je geen actie na uitval van lessen dan kan dit leiden tot het niet beoordelen van het reflectieverslag.
Heb je aan de voorwaarden voldaan, dan:
Lever je een reflectieverslag in volgens de stappen die hieronder beschreven staan.Dit wordt beoordeeld met een voldaan of niet voldaan!
Herkansing bij onvoldoende:
Lever de originele én de verbeterde versie van het reflectieverslag in bij de docent bewegingsonderwijs in de herkansingsweek van deze vaardigheidslijn.
Ad 2: Toelichting Onderlinge instructieopdracht.
Zie bijlage 1 en 2 .
Denk na over de opdracht: Verzorg met nog drie andere studenten een volledige les bewegingsonderwijs op studentenniveau.
Nb. Vier studenten starten volgende les reeds!
De opdracht moet voldoen aan:
Het format kun je bekijken in bijlage 1 (blz. 14) en kun je downloaden van
Delphi/ vaardigheidslijn bewegingsonderwijs. Vergeet niet een zaalschema te maken.
Reflectieverslag
Naar aanleiding van je ervaringen tijdens de lessen , werkplekleren, theorie en feedback schrijf je een reflectieverslag van maximaal 2 kantjes A4. Het hoofddoel van het verslag is, dat je systematisch kunt beschrijven hoe jij een bewegingsactiviteit op je stageschool uitvoert.
Die activiteit kan zijn: een hele gymles, een deel/delen van een gymles, een speelplaats-activiteit(!!), uitvoering van een andere bewegingsactiviteit (sport-spelmiddag etc) in het schoolgebouw, klaslokaal, sportcomplex, zwembad, bos, of park etc van jouw stagegroep.
Let op:
Stap 1:
Op het frontblad vermeld je behalve je naam, klas en studentnummer ook je postvaknummer (bij voorkeur rechts bovenaan) én vermelding van stageschool en groep waarin je stage loopt.
Stap 2:
De volgende stap is dat je van 2 activiteiten ( op verschillende data uitgevoerd) op je stageschool de volgende items beschrijft:
Deze beschrijving kun je ondersteunen door wat je in de vakliteratuur hierover gevonden hebt. Verwijs hier dan ook naar.
Stap 3:
Beschrijf 3 sterke aspecten en 3 aandachtspunten met betrekking tot jouw instructie aan kinderen (kleuters) m.b.t. bewegingsonderwijs. Gegevens hiervoor haal je uit de feed-back die je op je lesgeven op de Opleiding hebt ontvangen, alsook uit de feedback van je mentor op de stageschool. Aan welke 2 concrete doelen ga je komende periode werken en hoe je
dit gaat doen.
Stap 4:
Vul de bijlagen.
CHECKLIST REFLECTIEVERSLAG
BIJEENKOMST
INHOUD
Stap 1 (1 A4)
Frontblad met volledige gegevens
Stap 2 (1 ½ A4)
2 activiteiten
Stap 3 (½ A4)
* Sterke aspecten en aandachtspunten
* 2 doelen
Stap 4
Bijlagen:
1 (1 A4)
* samenvatting hfst 1
* opsomming inrichting speellokaal/gymzaal van je stageschool
* spel/dans/bewegingsactiviteit
2 (1 A4)
* beginsituatie eigen lesgeven
* samenvatting deel 1 hfst 3
3 (1 A 4)
*samenvatting belang van bewegen voor kinderen (3 richtlijnen)
* Hoe leer jij ? (Evt m.b.v. Korthagen)
4 (1 A 4)
* zaalschema tekenen
5 en 6 (1A4)
* eisen aan een lesinleiding te stellen
* een inleiding noteren
* samenvatting deel 1 hfst 4
Op de volgende pagina start het Spoorboekje bewegingsonderwijs.
Bijeenkomst 1
Voorbereiding:
Thema: 1.1 Kennismaken en afspraken maken
1.2 Voorbeeld les gericht op onderlinge instructieOrganisatie: Instructie door docent
Werkwijze:
Kennismaking/verwachtingen
Introductie vaardigheidslijn Bewegingsonderwijs PABO
Relatie met thema 1
Actief met elkaar spelen
Observeren van ruimte/ materialen
Introductie module
Had jij ook altijd zo'n hekel aan de gymles of keek je er naar uit? Hoe erg is jouw sportieve verleden of haal je er nu nog veel vreugde uit? Je zult ontdekken dat bewegen leuk kan zijn. Je zult merken dat bewegen iets voor jou kan betekenen en dat je er iets van kunt leren. Bewegen hoeft niet prestatiegericht te zijn. Je leert een bewegingsactiviteit op te zetten en uit te voeren. Waar moet je op letten? Hoe sta je ten opzichte van de bewegingssituatie? Wat zijn je sterke kanten en wat zijn je aandachtspunten met betrekking tot leiding geven van een bewegingsactiviteit.
Docentonafhankelijke taken:
1. Downloaden en lezen van Vaardigheidslijn Bewegingsonderwijs "Wat beweegt mij.."
2. Lees in de klapper: Bewegingsonderwijs in het speellokaal; 't Web.
deel 1 Hoofdstuk 1 (blz 11-13) en maak hiervan een samenvatting die je in de bijlagen van het reflectieverslag stopt.
Bestudeer de Inrichting van een speellokaal.(blz 37+38). Inventariseer vervolgens op je stageschool (speellokaal/gymzaal) welke toestellen/materialen aanwezig zijn. Stop dit als bijlage in je reflectieverslag.
3. Zoek een spel, bewegingsactiviteit of dans, die je erg aanspreekt. Schrijf dit op!
(In de klapper Bewegingsonderwijs in het speellokaal staan veel ideeën)
4. Geef antwoord op de vraag: Wat is bewegen in de brede context? (tekst op Delphi)
Bijeenkomst 2
Bijeenkomst: 2
Thema : 2.1 Communicatie door bewegen én observatie
2.2 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitudeOrganisatie: Instructie door docent én
Onderlinge instructie
Werkwijze:
2.1 Ervaren van lichamelijke, non-verbale en verbale communicatie d.m.v. bewegingsvormen
Samen de vraag beantwoorden:
2.2 Leiding geven aan bewegende groep d.m.v. onderlinge instructie
Communicatie
Situaties waarin bewegen mogelijk is
Onderlinge instructie
Docentonafhankelijke taken:
1. Onderlinge instructieopdracht voor de desbetreffende groep zie schema. (bijlage 3)
2. Beschrijf in steekwoorden: wat is jouw beginsituatie ten aanzien van gymles geven?
(denk aan: ervaringen, sterke en zwakke punten, verwachtingen) Noteer deze items in de bijlagen van je reflectieverslag. De docent kan de student vandaag naar zijn items vragen.
3. Lees hoofdstuk 3 van deel 1 uit klapper: Bewegingsonderwijs in het
Speellokaal. Thema: Een jaarplan (blz 29-32)
Neem een samenvatting hiervan op in de bijlagen je reflectieverslag
4. Lees het artikel: Hoe breed is de brede context. Dit is hoofdstuk 2 uit:
Bewegen in een brede context; S.L.O. (Chris Mooij e.a.); februari 2003
Bijeenkomst 3
Bijeenkomst: 3
Thema : 3.1 Hoe leer ik? (in gang zetten; in gang houden; Korthagen)
3.2 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitudeOrganisatie: Instructie door docent/ onderlinge instructie
Werkwijze:
Wat is een goede instructie?
Hoe leer ik?
Docentonafhankelijke taken:
1. Bespreek met je mentor het belang van bewegen voor kinderen in de basisschool.
Noem 3 belangrijke richtlijnen voor jou als leerkracht primair onderwijs
2. Geef een beschrijving van hoe jij leert (instructie geven). Het zou fraai zijn als je
gebruik kunt maken van de reflectiespiraal van Korthagen ( 5 fasen).
Bijeenkomst 4
Bijeenkomst:: 4
Thema : 4.1 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitude
4.2 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitudeOrganisatie: Onderlinge instructie
Docentonafhankelijke taken:
Maak een zaaltekening van één van de twee zaalopstellingen die vandaag gebruikt zijn.
Meestal maken we gebruik van een bovenaanzicht. Onze zaal is 21 x 14,5 meter
(exclusief de 2 bergingen en de doc-kamer) Werk in de juiste verhoudingen.
Neem deze tekening (1 A4) in de bijlagen van je versalg.
Bijeenkomst 5
Bijeenkomst: 5
Thema : 5.1 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitude
5.2 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitudeOrganisatie: Onderlinge instructie
Docentonafhankelijke taken:
1. Bedenk een inleiding van een gymles en neem deze op in de bijlagen van je verslag. .
(Denk aan: opdracht (spelidee), organisatie, didactische werkvorm, hulpverlening)
Je kunt denken aan (reactie-)vormen in omgangsbaan, opdrachten in kleinere of grotere groepjes (treintjes), tikspelen, overloopspelen, Bewegen op muziek etc.
De eisen die we aan een lesinleiding stellen zijn:
Bijeenkomst 6
Bijeenkomst: 6
Thema : 6.1 Hoe leren kinderen in de gymles?
6.2 Onderlinge instructie gericht op lesgeef- attitudeOrganisatie: Instructie door docent/ onderlinge instructie
Werkwijze:
Hoe leren kinderen
veilig; uitnodigend, hulpverlenen, correcties, lesstof, differentiaties, organisatie.
Docentonafhankelijke taken:
1. Lees hoofdstuk 4 uit Deel 1 van de klapper BIS. Stop een samenvatting in de bijlagen van je verslag.
2. Lever het geprinte reflectieverslag deze week ( we spreken een datum af) in in het postvak van de docent bewegingsonderwijs (zie beoordeling). Let nog even op de attentiepunten reflectieverslag op blz 8 en 9.
Literatuurlijst
Literatuur:
Verplicht
- Klapper Bewegingsonderwijs in het speellokaal;
't Web (Werkgroep Bewegingsonderwijs)
Aanbevolen
-Perspectieven op bewegen.
- Praktijk onderbouw. Bewegen en didactiek.
Werkgroep Groels
- Speelkriebels voor kleuters
Florquin en Bertrands
- Basislessen bewegingsonderwijs deel 1, 2 en 3
Gelder van en Stroes
- Bronnenboeken bewegingsonderwijs voor de basisschool (deel 1 t.m. 6)
S.L.O.
- Lichamelijke opvoeding op de basisschool
Loo, van der H.M.P.G.
Vakbladen
- Richting Sportgericht
- Lichamelijke Opvoeding
- De wereld van het Jonge Kind
Internet sites (lesideeën)
www.kvlo.nl
www.gymleraren.nl (community lo)
www.gymlessen.nl (vaklokaal digischool)
www.bvnet.nl~lo-bve
www.schoolsport.nl
www.janluitingfonds.nl
www.docentenplein.nl/beweging.htm
http://members.lycos.nl/pbkoning/
http://users.skynet.be/hdevos/beweging
http://highwire.stanford.edu
Bijlage 1 - Feedbackformulier bij onderlinge instructie PABO 1
Observatie
top
tip
opmerkingen
1. Persoonlijk aspect
taalgebruik
aandachtsverdeling
stemgebruik
consequent optreden
zelfverzekerdheid
enthousiast/motiverend
2. Uitleg/correctie
kort en duidelijk
voorbeelden geven
aangepast aan de groep
begeleiding
opstelling
3. Organisatie (loopt ‘t)
maatregelen vooraf
delegeren
groepsindeling/actie
opbouw
4. Vaktechnisch
(lukt ‘t)
doelgericht
beginsituatie aangepast
inhoudelijke correctie en hulpverlenen
arbeid- rust
methodische opbouw
voorbeeld
5. Doelstelling
(leren ze)
juiste niveau
iets geleerd
flink gewerkt
oefen/spelvreugde
differentiatie
Bijlage 2
Rooster onderlinge instructie PABO leerjaar 1 thema 1
2008-2009
KLAS 1
LES
datum
Cluster/domein
Namen studenten
2.2
spel
1.
2.
3.
4.
/////
////////
//////////////////////////////////
/////////////////////////////
///////////////////////////
3.2
zaalgymnastiek/
atletiek
1.
2.
3.
4.
/////
////////
//////////////////////////////////
/////////////////////////////
///////////////////////////
4.1
bewegen op muziek
1.
2.
3.
4.
4.2
spel
1.
2.
3.
4.
/////
////////
//////////////////////////////////
/////////////////////////////
///////////////////////////
5.1
zaalgymnastiek/
atletiek
1.
2.
3.
4.
5.2
bewegen op muziek
1.
2.
3.
4.
/////
////////
//////////////////////////////////
/////////////////////////////
///////////////////////////
6.2
spel
1.
2.
3.
4.
Bijlage 3
lesschemaformulier bewegingsonderwijs
Groep:
Week:
Datum:
Lesopdracht:
Beginsituatie:
Wat kun je zeggen over de bewegingsvaardigheden van de kinderen?
Wat kun je zeggen over de lichamelijke mogelijkheden van de kinderen?
.
Wat weten de kinderen al over bewegen en hun eigen mogelijkheden?
Wat kun je zeggen over de sfeer in de groep?
Wat kun je zeggen over de wensen of verwachtingen van de kinderen?
Hoe beïnvloeden de antwoorden op bovenstaande vragen de keuze van je lesdoelen?
Lesdoelen:
Welke bewegingsvaardigheden wil je vergroten bij de kinderen?
Welke lichamelijke mogelijkheden wil je vergroten bij de kinderen?
Welke kennis van bewegen of eigen mogelijkheden wil je vergroten?
Welke reguleringsdoelen wil je met de kinderen oefenen?
Actiepunten:
De organisatie van de bewegingssituatie voldoende zelfstandig laten verlopen.
Beschrijving van de activiteit
Het opstarten van de activiteit
Methodisch en didactisch ingrijpen
.
.
foto van een uitdagend, veilig en zinvol arrangement
Evaluatie student
Evalueer minimaal op de volgende onderdelen:
Reactie van de medestudent, groepsleerkracht, vakleerkracht
Indien mogelijk geeft de groepsleerkracht, medestudenten of vakleerkracht een reactie op de volgende thema's:
Beoordeling les; kruis aan.
O
V
G