Thema 6: Oriëntatie op jonge kind / oudere kind / VMBO - Thema 6: Oriëntatie op jonge kind / oudere kind / VMBO - 2009-2010

Vaardigheidstrainingen Rekenen

Rekenen (locatie Maastricht)

Uitleggen is meer dan zeggen hoe iets in elkaar zit.
Inleiding
Leraren in het basisonderwijs moeten regelmatig iets uitleggen, vooral binnen het vakgebied rekenen-wiskunde. Soms gebeurt dit op verzoek, als leerlingen iets niet begrepen hebben, maar ook leggen leraren wel eens iets uit, voordat de leerling de kans heeft gekregen het wel of niet te begrijpen. Hoe het ook zij, uitleggen gebeurt om anderen te laten begrijpen.
In deze vaardigheidslijn willen we jullie handvatten geven om aan anderen iets te kunnen uitleggen, de ander iets te laten begrijpen. Uitleggen is meer dan zeggen hoe het in elkaar zit. Er zijn vele benaderingen mogelijk (Goffree, 1994, p.135), welke in deze vaardigheidslijn aanbod komen. De praktische beoefening zal hierbij centraal staan.
Goffree, F., (1994). Wiskunde en didactiek deel 1. Wolters Noordhoff: Groningen.
Doelen:

De student kent de kenmerken van het realistisch rekenonderwijs.
De student weet hoe hij de didactiek van het realistisch rekenonderwijs kan toepassen in de praktijk.
De student weet wat contexten zijn.
De student kan een passende context bij een kale rekenopgave bedenken.
De student weet hoe hij materialen en modellen moet gebruiken om getallen te concretiseren.
De student kan een concrete, voorstelbare betekenis geven aan een operatie, een getalrelatie of een eigenschap door deze te verbinden met een betekenisvolle situatie.
De student kan telproblemen oplossen.
De student herkent dezelfde structuur bij bepaalde telproblemen.
De student kan bepaalde structuren zichtbaar maken en als denkmodellen gebruiken.
De student kan telproblemen op verschillende manieren uitleggen door middel van het aanpassen van de cognitieve structuur (differentiëren in oplossingsniveaus).
De student kent de behoeften van medestudenten aan instructie, leerondersteuning en ontwikkeling.
De student kan zijn aanbod afstemmen op de instructiebehoefte van de medestudent.
De student weet wat horizontale en verticale interactie is.
De student kan horizontale en verticale interactie tot stand brengen.

Algemene werkwijze:
Tijdens deze vaardigheidslijn doe je ervaring op met het geven van juiste uitleg. Het oefenen van de vaardigheid vindt plaats in groepen van drie studenten. Eén student is verantwoordelijk voor het geven van de uitleg. Aan de tweede student wordt het telprobleem uitgelegd. De derde student observeert de manier van uitleggen en probeert na afloop van de oefening opbouwende feedback te geven.
In het schema staat de inhoud per bijeenkomst vermeld evenals de verdeling van de studielast.
Schema

Bijeenkomst

Onderwerp / activiteiten

Studielast in uren
(inclusief docent onafhankelijke voorbereiding en afronding)

Inleiding op theoretische achtergrond (contexten, realistisch rekenonderwijs en interactieve didactiek).
Toelichting op toetsing.

Het belang van een goede uitleg aan den lijve ondervinden door telproblemen op te lossen.

Toelichting op de verschillende manieren van uitleggen.

Formatief toetsmoment.

Oefening in het bereiken van horizontale en verticale interactie naar aanleiding van een "good practice" (filmfragment).

Summatieve toets

herkansing

Totaal

Beoordeling:
In een groep van 3 studenten neem je deel aan het summatieve toetsmoment. Het is de bedoeling dat je aan een medestudent een kale rekensom uitlegt en daarbij gebruik maakt van passende contexten, materialen en modellen. Een medestudent observeert de interactie en vult zijn oordeel in op een feedbackformulier. De vakdocent bekijkt het formulier en geeft uiteindelijk de eindbeoordeling. De beoordeling van vaardigheidslijn 3 wordt uitgedrukt in een voldaan of niet voldaan.
Literatuur:
In eigen bezit:

Jonge kinderen leren rekenen. Tussendoelen Annex Leerlijnen
Treffers, A., Heuvel-Panhuizen, M. van den & Buys, K. (red.)
ISBN: 90 01 85180 0
pagina 151 over het realistische rekenonderwijs (hoofdstuk 7: Onderwijskader).

In bibliotheek:

Wiskunde en didactiek deel 1.
Goffree, F. (1994).
ISBN: 90 01 34668 5
pagina 135: paragraaf 3.5 Uitleggen en vragen stellen.