Inleiding
In de maatschappij is de computer een niet meer weg te cijferen hulpmiddel. Maatschappelijke veranderingen omtrent het gebruik van deze computers hebben ook gevolgen voor het onderwijs. Op welke manier gaat het onderwijs om met de nieuwe ontwikkelingen? Hoe kan het onderwijs een bijdrage leveren aan de ontwikkelingen? Wat zijn de gevolgen voor de school- en klassenorganisatie en dus ook voor de leerkracht? Nieuwe media, waaronder computers, maar ook andere nieuwe digitale middelen zoals een digitaal bord, behoren inmiddels ook tot de basisuitrusting van vele basisscholen. Nieuwe media is bij uitstek een hulpmiddel dat m.b.t. onder andere visualisering, administratieve handelingen en differentiatie ondersteunend kan werken. Er kan geleerd worden door, met en over Nieuwe media.
De mogelijkheden lijken grenzeloos. Vooral ook het gebruik van Internet. Wat hebben we aan Internet in de onderwijspraktijk? Internet wordt getypeerd als een wereldwijd communicatiesysteem en als bron van een onbeperkte hoeveelheid informatie.
Voor de opleiding leraar basisonderwijs zijn een tweetal zaken van belang voor de studenten gericht op de startbekwaamheid:
De kenmerken voor ict-gebruik / nieuwe media in het onderwijs zijn:
Algemene startbekwaamheden
De beginnende leraar integreert informatie- en communicatietechnologie in zijn onderwijswerk.
Dat betekent dat de beginnende leraar:
1. kennis heeft van opvattingen over informatie- en communicatietechnologie en de achterliggende opvattingen over de informatiemaatschappij;
2. de begrippen ict als object, als aspect en als gereedschap voor het onderwijsproces met elkaar verbindt en een plaats geeft in zijn onderwijswerk;
3. didactische route ontwerpt voor zichzelf en voor zijn leerlingen waarin multimediaal werken integraal voorkomt;
4. door zijn ervaringen met dergelijke routes voor zichzelf een voortgaand professionaliseringstraject ontwerpt.
De beginnende leraar optimaliseert leerprocessen door de inzet van passende media en door leerlingen gebruik te laten maken van informatie- en communicatietechnologie.
Dat betekent dat de beginnende leraar:
1. bekend is met de functies van uiteenlopende onderwijsmiddelen, materialen, moderne media en moderne communicatiemiddelen als Internet en E-mail;
2. vertrouwd is met het technische gebruik van een aantal middelen;
3. voor het gebruik van onderwijsdoelen en het ontwikkelingsstadium van de leerlingen passende media inzet;
4. zo reflecteert op de middelen, dat hij opmerkingen vanuit zijn rol als gebruiker van die middelen aan derden aanwijzingen kan geven over aan te passen of verder te ontwikkelen onderwijsmateriaal;
5. multimediaal werkt: met een combinatie van tekst, beeld en geluid via een computersysteem.
Ten behoeve van het curriculum kan opgemerkt worden dat het werken aan deze startbekwaamheden een doorlopend proces is, waarbij binnen de opleiding tijdens de studieduur accenten gelegd zullen worden.
Deze vaardigheidslijn geeft een inleiding in het hoe en waarom van nieuwe media in het basisonderwijs. De inhoud van deze vaardigheidslijn is tot stand gekomen met behulp van de volgende bronnen die tevens door de studenten geraadpleegd (kunnen) worden: Baars, G.J.A., et al. (2009). Digitale didactiek. Praktische stappenplannen voor het gebruik van ICT in het hogere onderwijs. Den Haag: Lemma. Bronkhorst, J. (2002). Basisboek ICT didactiek digitale didactiek. Baarn: HBuitgevers. Bijlsma, A. & Mur, J. (2009). Handboek DigiBord & Didactiek. Zuidhorn: De Rode Planeet. Reader studiemiddag nieuwe media van het onderwijsmuseum (2007). http://www.onderwijsmuseum.nl/pics/evenementen/reader_studiemiddag_nieuwe_media.pdf Doelen
Het hoofddoel van de vaardigheidslijn is dat de student leert dat hij in de rol van leerkracht per activiteit in de klas en/of daarbuiten een afweging maakt over het al dan niet inzetten van nieuwe media in zijn onderwijs teneinde de kwaliteit en effectiviteit van het onderwijs voor de kinderen en zichzelf te verbeteren. Hierbij denken we niet (alleen) aan nieuwe media als vak apart maar vooral ook geïntegreerd op de juiste plekken in het onderwijs. Bovengenoemde afweging probeert hij te maken vanuit een standpunt van de populatie die hij voor zich heeft en de inhoudelijke doelen waaraan het onderwijs dient te voldoen. Hierbij moet hij zichzelf openstellen voor de wereld die voor het kind wellicht bekender zal zijn dan voor hemzelf maar wat wel de huidige en toekomstige wereld van het kind zal zijn. De student heeft tevens een beeld van de diverse wijzen en gebieden waarop nieuwe media ingezet kunnen worden (leerlingbegeleiding, administratie, communicatie -(a-) synchroon-, informatie verwerven en verwerken) en de daarbij passende middelen die hij hiervoor kan gebruiken. Buiten de genoemde theoretische hoofddoelen leren de studenten nog enkele middelen technisch te gebruiken (onder andere Powerpoint, Picasa of Windows Moviemaker, NING en software van het Smartboard). Bovengenoemd hoofddoel zal worden opgedeeld in de volgende subdoelen: 1. De student heeft kennis van het begrip nieuwe media 2. De student weet welke middelen er voor handen zijn die gebruikt kunnen worden in het onderwijs 3. De student weet op welke gebieden nieuwe media in het onderwijs ingezet kunnen worden 4. De student kent de rol van nieuwe media voor het onderwijs, de leerkracht en de leerling en vice versa 5. De student weet in welke vormen nieuwe media op dit moment terugkomt in het basisonderwijs (micro, macro, meso/ primair, secundair, tertiair). 6. De student weet wat de verwachting is van de diverse doelgroepen (kind, maatschappij, leerkracht, school, enz.) op het gebied van onderwijs en op het gebied van ict. (Waar gaan we naartoe? Welke populatie hebben we voor ons? Wat willen ze? Wat doen ze? Wat kunnen ze? Wat is hun toekomst? Wat betekent het voor onze rol als leerkrachten?). 7. De student kan Microsoft Powerpoint inzetten om een lopende presentatie te maken over jongeren en nieuwe media. 8. De student kan ik een filmpje maken over social software met behulp van Picasa of Windows Moviemaker. 9. De student kan gebruiken maken van de software van het Smartboard. 10. De student weet hoe hij het Smartboard kan inzetten in zijn onderwijs. 11. De student kan informatie kernachtig samenvatten teneinde er een film mee te maken over 12. De student kan een promotiefilmpje maken voor de basisschool omtrent het belang van het inzetten van nieuwe media in het onderwijs. 13. De student kan met een groepje medestudenten een webomgeving bijhouden. Algemene werkwijze
De vaardigheidslijn bestaat officieel uit 6 bijeenkomsten van elk 1,5 uur. Voor deze vaardigheidslijn maken we gebruik van een social network omgeving, genaamd Ning. In deze omgeving staat de informatie die behoort bij deze vaardigheidslijn. Tevens zullen daar online groepen ontworpen worden waar je uiteindelijk ook de resultaten van je opdrachten gaat plaatsen. Via de schoolemail krijg je een uitnodiging om lid te worden van de omgeving. Doe dit zo snel mogelijk.
http://nieuwemedia0910.ning.com/
Bijeenkomst
Thema/activiteiten
Studielast in uren
(inclusief docentonafhankelijke voorbereiding en afronding)
1 8 / 9 februari
(Jongeren en) Nieuwe media Inleiding vaardigheidslijn afgewisseld met een circuit over 'opkomst van nieuwe media' en 'jongeren en nieuwe media'. - groepen maken en groepsruimte aanmaken - verdelen taken voor de bijeenkomst na de vakantie en stageweek.
3
2 1 / 2 maart
Gebruik van nieuwe media in het basisonderwijs - vragen naar aanleiding van de eerste bijeenkomst - presentatie theorie: gebieden waarop Nieuwe media ingezet kan worden - praktijk: een flitsende, boeiende presentatie maken over jongeren en nieuwe media met behulp van Powerpoint.
4
3 8 en 9 maart
Didactische toepassingen van Nieuwe media - presentatie theorie: ict als middel. Welke middelen zijn er voorhanden? - theorie: presentatie web 2.0/ social software. - praktijk: film maken van een web 2.0 omgeving met gebruik van Windows Moviemaker of Picasa. LET OP!!!! De films van bijeenkomst 2 en 3 moeten door de tweetallen aangeleverd worden bij de studenten die er een lopend geheel van maken.
4
4 22 - 23 maart
Filmbijeenkomst We gaan kijken naar de resultaten uit bijeenkomsten 2 en 3. Deze zijn door twee studenten verwerkt tot twee aantrekkelijk te bekijken films. De twee hoofdthema's zijn 1. Diverse web 2.0 omgevingen die we in het onderwijs kunnen gebruiken. 2. Het kind en nieuwe media binnen de diverse leeftijdsgroepen. Tevens worden we uitgenodigd om te discussiëren over deze middelen. - huiswerkopdracht
2
5 29 en 30 maart
Het digitale schoolbord in de praktijk - Theorie: Smartboardpresentatie en oefenen met software - Praktijk: in tweetallen een Smartboardles maken die past bij het thema Zorg, gericht op het niveau: adaptief onderwijs.
3
6 12 en 13 april
Presentaties van de promotiefilmpjes Promotiefilmpjes van de studenten opdracht 2! De studenten beoordelen elkaars werk op papier met behulp van een lijst van de bij de opdracht gevoegde criteria.
10
Beoordeling
Je bent elke bijeenkomst (de gehele bijeenkomst) aanwezig en voorbereid. Dus probeer je andere afspraken op tijdstippen te maken dat er geen onderwijs gepland is. Als je niet kunt deelnemen aan de bijeenkomst, zorg er dan voor dat je je op tijd bij mij afmeldt. Er wordt dan wel van je verwacht dat je alle opdrachten die tijdens de bijeenkomsten gemaakt zijn ook uitvoert (net als de andere studenten). Ben je meer dan 1 keer afwezig of niet voorbereid geweest, krijg je aan het eind van de periode een extra opdracht (zie herkansing). Let ook op het taalgebruik (grammatica en spelling). Zijn er teveel fouten op dit vlak, dan krijg je de kans om dit aan te passen.
Opdracht 1. Bijhouden groepsomgeving voor een periode van 10 weken(groepsopdracht). Inleveren Beoordeling vrijdag 16 april voldaan/ niet voldaan Criteria - Je maakt als viertal een eigen groep aan in de NINGomgeving. Zorg dat in de naam van de groep of in de beschrijving ervan jullie namen en Maastricht genoemd staat. - Onder het kopje discussieforum maak je discussiedraden aan met de onderwerpen die hieronder genoemd zullen worden: * Verslag van elke bijeenkomst met daarin onder meer korte samenvatting van de bijeenkomst (1) en de leerervaringen die je er hebt opgedaan (2) en (een link naar) de bijbehorende producten die tijdens de bijeenkomsten gemaakt zijn (3). * Opdracht 2: link naar de promotiefilmpjes van jullie groep. Opdracht 2. Promotiefilmpje 'Nieuwe media in het basisonderwijs' (tweetallen). Inleveren Beoordeling presenteren tijdens de laatste bijeenkomst. ov - vo - rv - go - zg Link plaatsen in de NINGomgeving In 2022 komen de huidige kinderen van de basisschool terecht op de arbeidsmarkt. Wat verwachten werkgevers in 2022 dat de werknemers moeten kunnen, als je kijkt naar nieuwe media? Tevens weten we dat kinderen 70% buiten de school leren. Hoe kunnen we daar gebruik van maken om ze voor te bereiden op HUN toekomst? Maak een promotiefilmpje voor leerkrachten van de basisschool met als doel meer inzicht te geven in waarom we serieus aandacht moeten besteden aan het gebruik van nieuwe media in het onderwijs en het leren gebruiken van nieuwe media door kinderen. Wat moet/ kan het onderwijs van nu hieraan bijdragen? Of zijn we met het onderwijs al op de goede weg en kun je hiervan voorbeelden geven? Hier komt alles wat we hebben geleerd in de vaardigheidslijn bij elkaar! Criteria inhoud van de film - filmpje over de noodzaak van het gebruik van nieuwe media in het onderwijs - in tweetallen - doelgroep: leerkrachten basisschool en medestudenten - bepalen onderwerp - Bedenk hoe je je filmpje wil opzetten: > wil je meer aandacht voor nieuwe media, > wil leerkrachten op weg helpen door ze concrete ideeën te geven, > wil je waarschuwen voor de toekomst, > wil je de nadruk leggen op de inzet van nieuwe media bij een bepaalde doelgroep bijvoorbeeld het promoten van nieuwe media bij kleuters. - Welk onderwerp je ook kiest zorg dat je altijd eindigt met wat jullie concreet vinden dat de taak van het onderwijs (jullie dus) is om deze kinderen klaar te stomen voor HUN toekomst. Wat moet/ kan er veranderen/ verbeteren? Moet er wel iets veranderen? Gaat het niet al prima? Heb je misschien al goede voorbeelden gezien? Zoek je inspiratie? Bekijk filmpjes op youtube en lees websites van trendwatchers, maar maak wel een eigen versie. In de genoemde bronnen en op sites als sites als kennisnet en Apple in het onderwijs staan leuke ideeën voor de inzet van nieuwe media in het onderwijs. Criteria film - tussen 3 en 5 minuten. - inspirerend, boeiend, informatief. - gekoppeld aan literatuur b.v. achtergrond over de kinderen van nu, maatschappij van de toekomst of literatuur over inzet ict in onderwijs bronvermelding. - we oefenen zelf met Powerpoint en Microsoft Moviemaker en evt. Picasa, maar een ander programma mag ook. - plaats (een link naar) de film in de groepsomgeving. Deze film zal in de laatste bijeenkomst door docent en medestudenten beoordeeld worden op bovenstaande criteria.
ALTERNATIEF VOOR OPDRACHT 3 Eén of twee studenten per groep kunnen ervoor kiezen om in plaats van het maken van een promotiefilmpje de filmpjes van medestudenten van bijeenkomst 2 en 3 te verzamelen en hier twee lopende films van te maken waar de kijker geboeid naar kan blijven kijken en moeten leiden tot discussie. Let wel! Deze film moet af zijn voor bijeenkomst 4. De criteria voor deze film(s) zijn: - een begin en een einde aan beide films (zodat duidelijk wordt wat de kijker kan verwachten). - een goede samenvatting van beide films erin verwerken. - duidelijk wat de titels van de subfilms zijn en wie eraan gewerkt hebben, maar toch - een soepel lopende en duidelijke film creëren waarbij onze aandacht niet verslapt. - beide films moeten leiden tot discussie b.v. middels stellingen of door de manier waarop de film eindigt! HERKANSING (bij geen actieve deelname, onvoorbereid of vaker dan 1 keer afwezig) Opdracht: Les met nieuwe media (werkplekopdracht/ individueel) Inleveren week 10 Beoordeling: ov - vo Kies in overleg met je mentor een bestaande les die gegeven zal gaan worden in week 9 of 10. Het vak maakt niet uit. Bekijk de doelen van deze les. Ga na waar je nieuwe media zou kunnen inzetten om de les aantrekkelijker te maken en/ of te verbeteren. Bijvoorbeeld: Rond de les niet af zoals je dit normaal doet, maar laat de kinderen een digitaal product ontwerpen. Leg je voorstel voor bij je mentor. Ideeën kunnen zijn: senteokastjes, digitaal prentenboek , digitale klassenkrant, weblog , webquest, serious gaming, website, groepsomgeving, wikikids, google earth, twitter, hyves, MSN, enz. Criteria - Bestaande les uit de methode (les overtypen of scannen) - Deze les ga je zelf aanpassen. Je maakt voor de instructiefase een presentatie met de software van een digitaal bord. Tevens wordt er door de kinderen zelf tijdens de les gebruik gemaakt van nieuwe media. Geef aan welke delen van de les aangepast/ ondersteund worden. - Bekijk vooraf de do's en dont's van je middel naar keuze, waarbij je kijkt naar bijvoorbeeld veiligheid voor de kinderen. Let op! Is het niet mogelijk een les te geven met behulp van nieuwe media (dus pc, gsm, camera, e.d.), ontwerp dan iets voor de klas waarin je stage loopt. Ook hierover kun je overleg plegen met mentor, maar ook met de kinderen en natuurlijk met mij. - Geef de les. Als je geen digitaal bord in de klas hebt, probeer dan de les in een andere klas te geven. Lukt dit niet, dan bereid je dit deel toch voor in het lesvoorbereidingsformulier, maar voeg je er wel aan toe hoe je dit hebt opgelost voor jouw les. - Schrijf een reflectie op de les met het formulier van Korthagen waarin je terugkijkt op je handelen op het gebied van nieuwe media. Zet alle informatie (oude les, nieuwe les, bestand digitaal bord, enkele resultaten,reflectie online in je groepsomgeving onder het daarvoor bestemde kopje).
Literatuur
Zie inleiding